Φωτοβολταϊκά για τις γεωτρήσεις των ΤΟΕΒ

Συζητώντας πρόσφατα με φίλους ενεργους πολίτες από τα ΤΟΕΒ, διαπίστωσα ότι η ιδέα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των γεωτρήσεων απασχολεί έντονα τα διοικητικά συμβούλια.

Ο στόχος είναι σαφής: μείωση του κόστους άντλησης του νερού και, κατ' επέκταση, ελάφρυνση των τελών άρδευσης που επιβαρύνουν τους αγρότες της Μεσσαράς.

Η βούληση υπάρχει. Το οικονομικό, σε μεγάλο βαθμό, δεν αποτελεί εμπόδιο, καθώς αρκετά ΤΟΕΒ διαθέτουν κάποια ταμειακά αποθέματα αλλά στηριξη απο τους φορείς θα ήταν ακόμα καλύτερα. Το μόνο ουσιαστικό ερώτημα που παραμένει είναι κατά πόσο ο νόμος επιτρέπει στα ΤΟΕΒ να προχωρήσουν σε τέτοιες επενδύσεις, και η απάντηση είναι θετική, μάλιστα ενθαρρυντική.

Ο Ν. 5037/2023 αναγνωρίζει ρητά τα ΤΟΕΒ ως νομικά πρόσωπα κοινωφελούς σκοπού και δημοσίου ενδιαφέροντος, ορίζοντας ταυτόχρονα όριο ισχύος αυτοπαραγωγής έως το 100% της συμφωνημένης παροχής, με ανώτατο τα 500 kW — αισθητά ευνοϊκότερο πλαίσιο σε σύγκριση με το 50% που ισχύει για τις απλές επιχειρήσεις. Ο Ν. 5106/2024, στο άρθρο 1, αναφέρει ονομαστικά τα ΤΟΕΒ ως δικαιούχους της πολιτικής μείωσης του ενεργειακού κόστους, σκοπό τον οποίο εξυπηρετεί άλλωστε ολόκληρος ο νόμος.

Στην πράξη, η πιο απλή και αποδοτική λύση είναι η εγκατάσταση φωτοβολταϊκού σταθμού δίπλα στη γεώτρηση, με καθεστώς net metering. Ο σταθμός τοποθετείται στον ίδιο ή σε όμορο χώρο με την αντλία και η παραγόμενη ενέργεια συμψηφίζεται με την κατανάλωση σε ετήσια βάση. Για μια τυπική γεώτρηση της Μεσσαράς, που αντλεί νερό από βάθος περίπου 80 μέτρων με αντλία 50 έως 75 kW, η αντίστοιχη φωτοβολταϊκή εγκατάσταση κυμαίνεται στα 75 με 100 kW και απαιτεί έκταση 1,5 έως 2,5 στρεμμάτων. Το κόστος turn-key για σταθμό 100 kW χωρίς μπαταρία ανέρχεται στις 80.000 με 100.000 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ — και δεν απαιτείται μπαταρία, αφού η άρδευση γίνεται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, μέρα, με τον ήλιο ψηλά πάνω από το χωράφι.

Η απόσβεση επιτυγχάνεται σε τέσσερα έως πέντε χρόνια.

Ένα ζήτημα που αξίζει ιδιαίτερης προσοχής είναι ο χαρακτηρισμός της Μεσσαράς, σχεδόν στο σύνολό της, ως Γης Υψηλής Παραγωγικότητας. Ωστόσο, η νομοθεσία αφήνει περιθώρια: οι σταθμοί μπορούν να εγκατασταθούν παράπλευρα σε αρδευτικά κανάλια, πράνη ποτάμιων ή χωμάτινους δρόμους των ΤΟΕΒ, σε μη παραγωγικές δηλαδή εκτάσεις.

Εναλλακτικά, ο εικονικός ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός επιτρέπει την εγκατάσταση του σταθμού σε άλλη έκταση και τον εικονικό συμψηφισμό της παραγόμενης ενέργειας με τις παροχές των γεωτρήσεων.

Δύο σημεία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή από κάθε ΤΟΕΒ. Πρώτον, ως ΝΠΔΔ, τα ΤΟΕΒ υπόκεινται στον Ν. 4412/2016 περί δημοσίων συμβάσεων, οπότε δεν χωρούν απευθείας αναθέσεις και απαιτείται κανονική διαγωνιστική διαδικασία. Δεύτερον, σε ορισμένες περιπτώσεις ο ΔΕΔΔΗΕ επιβάλλει σχήμα μηδενικής έγχυσης (zero feed-in) που αναιρεί μέρος του οικονομικού οφέλους, γι' αυτό κρίνεται απαραίτητο να εξασφαλίζεται έγκαιρα γραπτή διευκρίνιση επί του θέματος.

Εφόσον τα ΤΟΕΒ αποφασίσουν να κινήσουν τις σχετικές διαδικασίες, εμείς ως ενεργοί πολίτες θα σταθούμε δίπλα τους. Δεν είμαστε εναντίον των γεωτρήσεων· ένας υγιής υδροφορέας παραμένει, έτσι κι αλλιώς, η καλύτερη αποθήκη νερού. Αν προχωρήσουν και μας ενημερώνουν για τα βήματα που ακολουθούν και τα προβλήματα, θα χτυπάμε μαζι τις πόρτες των υπηρεσιών με ψηφίσματα και υπογραφές, απαιτώντας επιτάχυνση των διαδικασιών.

Ενεργοί Πολίτες Μεσσαράς