Έτσι γεμίζει ένας υδροφορέας: το παράδειγμα της Κύπρου

Στα προηγούμενα άρθρα εξηγήσαμε τι είναι ο υδροφόρος ορίζοντας και πώς αδειάζει. Ειπαμε και πως γεμίζει. Σίγουρα κάποιοι φίλοι σκέφτηκαν: καλά, αυτά είναι σχέδια που κάνεις με την τεχνητή νοημοσύνη. Αλλά τα κάνει κανείς αυτά ή είναι αερολογίες;

Τα κάνει, είναι η απάντηση, και μάλιστα πολύ απλά και φτηνά.

Κοιτάξτε τις φωτογραφίες αυτής της ανάρτησης.

Είναι αεροφωτογραφίες από το δέλτα του ποταμού Κούρη, κοντά στη Λεμεσό της Κύπρου. Στο κέντρο τρέχει ο ποταμός προς τη θάλασσα. Δεξιά και αριστερά, ανάμεσα στα χωράφια, βλέπετε τετράγωνες λεκάνες γεμάτες νερό. Αυτές είναι οι λεγόμενες δεξαμενές εμπλουτισμού. Ρηχές, που γεμίζουν από τη ροή του ποταμού με ένα απλό κανάλι. Δεν έχει ούτε μπετό ούτε ακριβές κατασκευές-καταπότης που λέγαμε παλια.

Το νερό μένει εκεί λίγες ημέρες. Σιγά-σιγά περνάει μέσα από τα χαλίκια και την άμμο του εδάφους, φιλτράρεται φυσικά, και αποθηκεύεται στον υδροφόρο ορίζοντα — κάτω ακριβώς από τα χωράφια που βλέπετε. Όχι, δεν τα παίρνει ο ποταμός τα νερά υπογείως.

Η φύση κάνει τη δουλειά — εμείς απλώς οδηγούμε το νερό στο σωστό μέρος.

ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΚΑΝΟΥΝ-

Ξέρετε αλλά θα το ξαναπώ. Η Κύπρος αντιμετωπίζει ακριβώς τα ίδια προβλήματα με τη Μεσαρά: ξηρό κλίμα, εποχικοί ποταμοί, υπεράντληση υπόγειου νερού, διείσδυση θαλασσινού νερού στις παράκτιες περιοχές. Πριν ξεκινήσει ο εμπλουτισμός, η στάθμη του υδροφόρου στο Ακρωτήρι είχε πέσει κάτω από τη στάθμη θάλασσας. Συγκεκριμένα μόνο μερικά μέτρα κάτω απο τη θάλασσα και οι Κύπριοι ανησύχησαν. Σε μας, στην περιοχή κοντά στο Τυμπάκι, όπως είπαμε σε προηγούμενη ανάρτηση, ο υδροφόρος είναι πάνω από 30 μέτρα κάτω από τη θάλασσα, αλλά εμείς ζαμάν φου.

Από το 2016 λειτουργούν 17 λεκάνες εμπλουτισμού στην περιοχή του ποταμού Κούρη.

Η ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΣΑΡΑ

Κοιτάξτε ξανά τη φωτογραφία. Αντικαταστήστε τον Κούρη με τον δικό μας τον Γεροπόταμο και τον ποταμό Μάγειρα στο Τυμπάκι. Εντάξει, η κοίτη του Γεροπόταμου δεν είναι τόσο φαρδιά, αλλά κατά τόπους είναι αρκετά φαρδιά. Ο Μάγειρας έχει φαρδιά κοίτη.

Ο Γεροπόταμος φέρνει κατά μέσο όρο 16,88 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο — σχεδόν μία Φανερωμένη. Σήμερα αυτό το νερό χάνεται στη θάλασσα.

ΤΙ ΜΑΣ ΛΕΙΠΕΙ

Δεν λείπει η τεχνολογία — μια ρηχή λεκάνη δίπλα στο ποτάμι δεν είναι διαστημική επιστήμη και το ξέρουμε όλοι, και ας τα παρουσιάζουνε κάποιο ως φαραωνικά έργα. Δεν λείπει η γνώση — οι μελέτες υπάρχουν. Ο Γεροπόταμος κατεβάζει κάθε χειμώνα.

Η Μεσαρά δεν μπορεί να περιμένει ούτε πλατιούς ποταμούς ούτε μάστερ πλαν. Λυπάμαι που το λέω, αλλά αυτό που θα δείτε στα σχέδια αυτά, όταν μας τα κοινοποιήσουν--προς το παρόν μας τα έχουνε μυστικούλι--, δεν έχουν πρακτικές λύσεις. Τα σχέδια αυτά θα λένε κάποιες γενικότητες βάσει των οποίων θα συμφωνηθεί να γίνουν τοπικές μελέτες κτλ. Δηλαδή ξέρετε εσείς, ταχύτατα...

Φωτογραφίες: Δέλτα ποταμού Κούρη,

Ακρωτήρι Λεμεσού, Κύπρος.

Λεκάνες εμπλουτισμού υδροφόρου

με καθαρό νερό ποταμού.

Πηγές:

Akrotiri MAR System (2016-2020).

Hydrology 2025, 12(5), 123.

Varouchakis et al. (2023). An integrated

method to study and plan aquifer recharge.

Hydrology Research, 54(1), 1-13.